Çocuklarda Hiperaktivite Bozukluğu Belirtileri

Aşırı hareketlilik (hiperaktivite) bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayacak biçimde hareketli olmasıdır. Uzun süre yerinde oturamama, otururken elin ayağın kıpır kıpır olması, çoğu zaman hareket halinde olma, çok konuşma gibi belirtilerle kendini gösterir.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nce Tanımlanan Hiperaktivite Ölçütleri:

1. Eli ayağı kıpır kıpırdır.
2. Oturduğu yerde duramaz.
3. Gereksiz yere sağa sola koşturur, eşyalara tırmanır.
4. Sakince oynamakta zorlanır.
5. Sürekli hareket eder ya da sanki motor takılmış gibidir.
6. Çok konuşur.

Dürtüsellik:

Dürtüsellik genel olarak bireyin kendini kontrol edebilmesinde sorun olmasıdır. Acelecilik, istekleri erteleyememe, söz kesme, düşündüğünü hemen yapma, aklına geleni o anda söyleme, sırasını beklemekte güçlük çekme gibi belirtilerle kendini gösterir.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nce Tanımlanan Dürtüsellik Ölçütleri:

1. Sorulan soru tamamlanmadan yanıt verir.
2. Sırasını beklemekte güçlük çeker.
3. Başkalarının sözünü keser ya da oyunlarında araya girer.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun Nedenleri:

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış olan çocukların %30-40’ının akrabalarında da aynı problem görülmektedir. Bu da kalıtsal faktörlerin önemini göstermektedir. Ancak kalıtsal etkenler dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğun ortaya çıkışını tek başına açıklayamaz.

Aşağıdaki faktörlerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun ortaya çıkışını kolaylaştırdığı düşünülmektedir:

Gebelik sırasındaki faktörler:
Alkol kötüye kullanımı
İlaç kötüye kullanımı
Annenin kötü beslenmesi
Kimyasal zehirler (örneğin kurşun, civa)

Doğumdan sırasındaki ve sonraki faktörler:
Zor doğum, doğum sırasında ya da sonrasında beynin oksijensiz kalması
Enfeksiyonlar
Demir eksikliği anemisi
Kimyasal zehirler

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile ilişkili olarak birtakım faktörler sıralanmakla beraber, nedeni henüz tam olarak bilinememektedir.

Erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık rastlanır. Erkek çocuklarda genellikle hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileri ön planda iken, kız çocuklarda daha çok dikkat eksikliği belirgindir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu her kültür ve toplumda görülen bir bozukluktur. Toplumda görülme sıklığı yaklaşık %5-6 civarındadır.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna Eşlik Eden Diğer Psikiyatrik Sorunlar

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, çocuklarda karşı gelme bozukluğu ve davranım bozukluğu ile birlikte görülebilmektedir. Ayrıca, özel öğrenme güçlüğü sıklığı bu çocuklarda daha fazladır. Özel öğrenme güçlüğü ile birlikte görüldüğünde ders başarısızlığı çok daha belirgin hale gelmektedir.

Hiperaktivitenin Belirtileri Nelerdir

Her hareketli çocuk hiperaktif değildir

Hiperaktivite, çocuğun yaşına ve gelişimsel düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik ve dikkat eksikliği belirtileri olan bir bozukluk. Bu problemin belirtilerine bazı çocuklarda stres anında rastlanıyor ve uzmanlar, her hareketli çocuğun hiperaktif olmadığını söylüyor.

Çocuklarda ‘hiperaktif’ tanısının konulabilmesi için, çocuğun kendi yaşamındaki her alanında bu belirtilerin görülmesi gerekiyor. Uzmanlara göre aileler, 7 yaşından küçüklerde son 6 aydır devam eden bir hareketlilik söz konusu olursa bir şeylerin yolunda gitmediğini düşünmeli. Erkek çocukların kızlara oranla daha sık görüldüğü hiperaktivitenin tanısı için özel bir test bulunmuyor. Tanıya yönelik değerlendirmeleri doktorun fiziksel problemleri ayırt etmek için ayrıntılı bir sağlık öyküsü almasıyla başlıyor. Ayrıca ev ve okuldaki davranışlarıyla ilgili öğretmen ve ebeveynlerden de detaylı bilgi alınıyor. İlaç tedavisine ise ileriki boyutlara ulaşıldığında başlanılıyor. Tedavinin yapılmaması halinde ise ileriki dönemlerde davranış bozukluğu, öğrenme güçlüğü, sosyal çevre ile iletişim sorunu ve çabuk heyecanlanma gibi sorunlar ortaya çıkıyor.

Hiperaktif çocuklar tek başına ders çalışamaz

Hiperaktif çocuğa sahip ebeveynlerin daha anlayışlı ve sabırlı olması gerektiğini belirten uzmanlar, ailelerin bu özelliklere sahip çocuklarına normal çocuklarından daha fazla zaman ayırması gerektiğini vurguluyor. Evde her şeyin programlı yapılması gerektiğini ifade eden Hürfikir; uyanma, yemek yeme, oyun oynama, ödev yapma, TV izleme gibi günlük aktiviteler için bir çizelge tutulmasını tavsiye ediyor. “Hiperaktif çocukların ev ödevlerini yapmaları için uygun ortam sağlanmalı ve burası diğer insanlardan TV ve oyunlardan uzak olmalıdır.” diyen uzmanlar, şu konulara da dikkat çekiyor: Hiperaktif çocuklar ders çalışırken anne veya baba tarafından mutlaka desteklenmeli. Çünkü tek başlarına bırakıldığında ders çalışma konusunda zorluk çıkarabilirler. Bu sebeple mümkün olduğu kadar çocuğa yardım edilmeli. Dersi anlama ve uzun süre başında kalma açısından bu durum oldukça faydalı olabilir. Ayrıca bu çocukları diğer çocuklarla yarıştırmamalı. Örneğin diğer çocuklar takdir ve teşekkür aldığında ödüllendirilirken, bu çocuklar daha küçük başarılarda bile ödüllendirilmeli. Öğretmenleriyle sürekli diyalog halinde olunmalı. Hiperaktif çocuklar ile konuşulurken mutlaka göz teması kurulmalı. Ona bir şey anlattığımızda mümkün olduğu kadar uzun süreli dinlemesi sağlanmalı. Bu durum çocuğun dikkat süresini artıran ve iletişimimizi kuvvetlendiren bir fayda sağlar.

Hiperaktivitenin belirtileri nelerdir?

Çoğu belirtiler okulöncesi dönemde kendini göstermekle birlikte aile ve okul ortamında şekilleniyor. Bu çocukların dışarıdan gözlenen ve dikkat çeken en önemli özelliği davranışlarındaki aşırı hareketliliktir.

** Yerinde duramama ve sürekli kıpır kıpır olma
** Yerli yersiz koşuşturma
** Mobilyaların üzerinde gezme
** Sırasını beklemekte zorlanma
** Uzun süre aynı koltukta oturamama
** Aşırı konuşma
** Her şeyden çok çabuk sıkılma
** Cevapları ağzından kaçırma
** Sessiz sakin oyun oynamakta güçlük çekme
** Olaylara ya da konuşmalara müdahale ederek yarıda kesme
** Yönergeleri takip etmede güçlük çekme
** Ebeveynlerini ya da öğretmenlerini dinlemiyor görünmek
** Okul veya evde gerekli olan eşyaları sıkça unutmak
** Detaylara sabır gösterememe
** İleriye yönelik planları etkin bir biçimde yapamama
** Aşırı unutkan olma
** Dağınık görünme
** Dikkatini yaptığı işe verememe
** Düşünmeden eyleme geçme
** Tepkilerinle bazen abartı olabilme
** Çalışmalarında plansızlık, düzensizlik ve karmaşıklık olma
** Çoğunlukla bir işi bitirmeden diğerine geçme

Benzer belirtileri görüyorsanız konunun uzmanı bir hekime başvurmanız yerinde olacaktır.

Çocuğunuz Hiperaktif mi?, Hiperaktivite Belirtileri Nelerdir?

Anne –Babaların Söyledikleri Cümleler

·        Yerinde durmaz

·        Sürekli koşup tırmanır

·        Çok konuşur

·        Sürekli konuşmaları böler

·        Sırasını bekleyemez

·        Misafirliklere onun yüzünden gidemeyiz

Öğretmenlerin Söyledikleri Cümleler

·        Arkadaşlarıyla konuşur

·        Derste garip sesler çıkartır

·        Sınıfın içinde dolanır

·        Oturarak yazamaz

·        Sık sık tuvalete gider

·        Tenefüse ilk önce o çıkar

Acaba çocuğumda dikkat eksikliği var mı ?

Anne –Babaların Söyledikleri Cümleler

·        Ödevlerini genellikle eksik alır

·        TV ve bilgisayarın karşısında çok dikkatli ama derse gelince her şey değişiyor

·        Aslında çok zeki ama kendini derse vermiyor ah bir istese..

·        Dersin başında oturamıyor ki sürekli bir bahane bulup dersin başından kalkıyor

·        Her hafta kalem – silgi almakta usandık. Ya unutuyor ya da kaybediyor

·        Bir şey söylediğimde başını dinliyor sonunu dinlemiyor

 

Öğretmenlerin Söyledikleri Cümleler

·        Derste dalıp gidiyor

·        Ders gereçlerini genelde unutuyor

·        Aklı sanki hep başka yerde gibi

·        Aslında zeki bir çocuk birde kendini derse verse

·        Yanındaki arkadaşıyla konuşup duruyor

·        Yazı yazmayı hiç sevmiyor

·        Dikkati hemen dağlıyor

 

Ergenlik döneminde DEHB

·         Ders çalışamama, unutkanlık

·         Okulda arkadaş ve öğretmenleri ile ilgili sorunlar

·         Tehlikeli aktiviteler ( sık kavga etme, alkol madde kötüye kullanımı, cinsel riskli davranışlar)

·         Gerginlik, huzursuzluk

·         Ders Çalışamama, ya da odaklanamama

·         Düşük kendilik algısı ve depresif yakınmalar

Eğer bu cümleler size tanıdık Geldi ise çocuğunuzun DEHB açısından bir çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu(DEHB) çok yüksek bir oranda (%5-7) görülen tıbbi bir hastalıktır. DEHB bütün tıbbi hastalıklar gibi erken tanı ve tedaviye son derece iyi yanıt veren bir bozukluktur. Ancak tedavi edilmediği takdirde ciddi tıbbi , akademik ve sosyal sorunlara yol açabilir.

3 tipi bulunmaktadır

1-      Dikkat Eksikliğinin ön planda olduğu tip

2-      Hiperaktivite –Dürtüselliğin ön planda olduğu tip

3-      Dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin birlikte olduğu tip

DEHB NEDEN OLUR ?

Özellikle önceleri hatalı anne baba tutumlarının DEHB ye yol açtığı düşünülse de yapılan araştırmalar DEHB nin nörobiyolojik bir hastalık olduğunu göstermektedir.Araştırmalar Özellikle beynin frontal lobunun işleyişi ve metabolizması ile ilgili bir problem olduğu üzerinde durmaktadır.

DEHB nin nedeni tam bilinmemekle birlikte daha çok üzerinde durulan genetik etmenlerdir.Yapılan aile çalışmalarında DEHB si olan çocukların anne ve babalarında  topluma göre 2-8 kat daha fazla DEHB görülmektedir (Biederman- Faraone 2002).

Bununla birlikte hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar ve ilaç kullanımı,uzamış doğum öyküsü,  düşük doğum ağırlığı,gebelik sırasında alkol ve sigara kullanımı çocukta DEHB riskini arttırdığı ile ilgiliçalışmalar bulunmaktadır. Ayrıca kurşun düzeyinin yüksek olması da DEHB benzeri tablo oluşmasına neden olabildiği bildirilmektedir.

TANI VE TEDAVİ

DEHB kronik bir hastalıktır ve tedavi edilmediği sürece çocuk veya ergenin yaşadığı sorunlar gitgide artar. .DEHB belirtileri  birçok tıbbi ve psikolojik rahatsızlıkta da görüldüğü için doğru teşhis çok önemlidir.   Bu nedenle belirtilerin olduğunu düşündüğünüzde bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurmak gerekmektedir. DEHB  de tanı, klinik gözlem ,anne baba ve öğretmenden alınan bilgiler gerekli olduğu hallerde yapılan psikometrik değerlendirmeler ile konulmaktadır. maalesef ülkemizde çocuk ve  ergen psikiyatristi sayısı az olduğu için yanlış tanı sıklıkla konulmakta ve buna bağlı olarak yanlış tedaviler sıklıkla uygulanmaktadır.

Tedavi

DEHB da aile, öğretmen iyi bir şekilde bilgilenderilmeli ve yapılabilecek uygulamalar üzerinde konuşulmalıdır. Her çocuk kendine özgü davranışlar sergilediği için bir çocuk ve ergen psikiyatristi tarafından değerlendirildikten sonra tedaviye başlanmalıdır.

1.     İlaç tedavisi

Yapılan araştırmalar( özellikle multimodal treatment study of children with ADHD MTA 2007 ) ve birçok tedavi kılavuzu göstermektedir ki DEHB da en etkin tedavi ilaç tedavisidir. Tedavide kullanılan ilaçlar hareketlilik, dikkatsizlik ve dürtüsellik üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır. Maalesef ülkemizde bu ilaçlar ile ilgili yanlış bilgilendirmeler ( bağımlılık,beyine zarar verme) tedaviyi geciktirmekte ve daha önemli problemlerin gelişmesine yol açmaktadır. Çocuk ve ergen psikiyatristi kontrolü altında önerilen ilaçlar kullanılması gerekmektedir.

2.     İlaç dışı tedaviler

·     Psikoeğitim

Hasta ve ailesinin DEHB ile ilgili bilgilendirilmesi tedavinin en önemli kısımlarından bir tanesi olup ilk basamağı oluşturur

·     Okula yönelik düzenlemeler

·     Davranışcı tedaviler

·     Aile terapisi

 



Gaziantep Öğrenci Koçluğu

Kategoriler
Not:
OkanBal.Com üzerinde yer alan yazılar ve paylaşımlar tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir şekilde tanı ve tedavi amaçlı kullanılmaz. Tanı ve tedavi için muhakkak ilgili uzmanlara başvurulmalıdır.
Lisans
Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Merhabalar Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Bize Yazın yada Arayın 0 534 363 98 96
Uzman Psikolojik Danışman Okan Bal, Pedagog, Aile Danışmanı ve Öğrenci Koçu, Başlıca Danışmanlık Konuları, Aile Danışmanlığı, Evlilik Danışmanlığı, Anne Baba Danışmanlığı, Öğrenci Koçluğu, Çocuk Danışmanlığı, Çocuk Pedagog, Ergenlik Danışmanlığı, Ebeveyn Danışmanlığı, Bireysel Danışmanlık Desteği, Zeka Testleri, Çocuk Gelişim Testleri Konuları. Başta Gaziantep, Şehitkamil, Şahinbey Olmak Üzere Çevre İller Olan Adıyaman, Kahramanmaraş Şanlıurfa, Kilis, Nizip, Besni gibi yaşam alanlarından destek almak için randevu oluşturabilir destek alabilirsiniz.