Çocuğumuzda Dil Gelişimi Nasıl Olur? Hangi Yaşta Hangi Kelimeleri, Sesleri Çıkarabilir?

0-3ay:Bebek önceleri sadece ağlayarak ses çıkarır, fakat sonra yavaş yavaş ağlamadan da sesler çıkarmaya başlar. Bebek ağlama dışı sesleri çıkarmayı öğrenirken, başkalarının konuşmasına da cevap vermeyi öğrenir. İnsanların konuşmalarına önce yüz ifadesi ve vücut hareketleriyle cevap verir. Daha sonra onunla konuşulduğunda yumuşak seslerle yanıt vermeye başlar.

3–6 ay: ‘’agulamalar’’ başlar. Yetişkinin ilgili ve sıcak ses tonuna ses çıkararak ve gülümseme ile yanıt verir. Artık değişik duygularını değişik sesler çıkararak ifade ederler. Büyüklerin çıkardığı sesleri, konuşmaları taklit etmeye çalışır. 

6–9 ay: ’’bagu, baba, bada ‘’ gibi hece tekrarlarını anlamsız sesler şekilde çıkarır. Çocuk yetişkin biriyle karşılıklı sıra alabilir (hareketler ve ses çıkararak). Yüzünü görmediği halde annesinin sesini duyduğunda tepki verir. Dikkat çekmek için bağırır. Birisi istemediği bir şey yaptığında ağlayarak veya yüksek sesler çıkararak tepki verir. Tanıdık birini gördüğünde gülümser ve ses çıkarır. Taklit becerileri artmıştır. 

9–11ay: Bebek artık yetişkinlerin konuşmalarındakilere benzer tonlamalar yapabilir. ‘’ba ba ba, ma ma ma’ gibi hece tekrarları yapar, jest ve mimiklerini kullanır. Hayır- yok’ denildiğinde anlar. Önce açık bir isteme biçimi ortaya çıkar. Bir şeye bakar ve sonra yetişkine bakar; işaret ile veya ses çıkararak ne gördüğü hakkında bilgi verir. Yetişkinle bir iletişime girmek için ses çıkarır, iletişimi başlatır. Özellikle ses ile birleştirilen hareketleri taklit etmekten hoşlanır. İsmine tepki verir! o yöne bakar. Otizm vb iletişim problemi olan bebeklerde bu gelişmemiştir. 

12 ay: konuşma seslerini taklit eder. Baba mama gibi en az bir sözcük söyler.

12–15 ay: Bebek artık “sohbetten” zevk alıyordur. İnişli çıkışlı seslerle iletişim kurar ve konuşmayı devam ettirir. Bu aşamadan itibaren selamlaşma ve vedalaşma için tutarlı sesler ve hareketler kullanır. Kelimeleri, onlara yakın seslerle taklit eder (ör, ‘su’ için “buu” gibi). “Bu nedir?” sorusuna bir kelime veya kelimeye yakın bir sesle cevap verebilir. Ses vurguları gitgide daha olgunlaşır, gelişir. 

15–18 ayı: Çocuk artık 4 – 6 kelime söyleyebilir. Bunlar genellikle isimler, karşı çıkma kelimeleri ve “merhaba”, ”bay bay” gibi sözcüklerdir. Kelimeyi söyleyemediği zaman göstermek, vermek veya el sallamak gibi hareketlere ses ekler. Sık sık duyduğu şarkıları söylemeye çalışır. Artık başarılı bir taklitçidir. Yetişkinlerin sık sık kullandıkları veya konuşmalardaki sözcükleri “yankı” gibi tekrarlarlar. Aile üyelerini tanıyıp gösterir. ‘güle güle/ al- ver’ gibi basit komutlara uyar.

18 ay-2 yaşı: Çocuk artık 25 kelime söyleyebilir. Bunlar eşya ve insan isimleri, “selam”, ”bay bay” sözcükleri, hareket belirten en az iki kelime, daha çok istemek ve reddetmek üzerine kelimeleri içerir. Kendisi kullanmasa da iki kelimeli cümleleri taklit eder. Kendisini iyi tanıyan yetişkinler için konuşması genel hatlarıyla anlaşılır düzeydedir. 

2–3 yaş: Bu yaşta çocuklar daha çok kelime kazanır. 2,5 yaşında en az 50 kelime ve 3 yaşından itibaren yaklaşık 300 kelimeye sâhiptirler. Bu yaşta kelimeleri iki kelimelik cümlelerde kullanmak için bağlamayı öğrenirler. Yıl sonuna doğru birçok üç kelimelik cümle kurabilirler. Artık dilbilgisi kurallarını da öğrenmeye başlar (ör, çoğullar, zamirler gibi). Oynarken kendi kendine söylenir ve konuşması oldukça anlaşılır. Geçmişte olan olaylar hakkında konuşur, iki aşamalı basit komutları yerine getirir

3–4 yaş arası: Bu yıl ilerledikçe, çocuk 3 kelimeli cümleler daha sık kullanılır. Yakın geçmiş deneyimleri detaylı bir şekilde anlatabilir. Sorulduğunda adını ve soyadını söyleyebilir. Çevremizdeki şeylerin ne işe yaradığı ile ilgili olan sorular dahil, birçok soruyu cevaplayabilir.

5 yaş: Neden nasıl sorularına cevap verebilir. Basit bir hikayeyi anlatabilir.

Çocuklarda konuşma gecikmesi

Konuşma geriliği; çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır.

Aylara göre konuşmanın normal gelişimi:

2. ay mırıldanma, yabancılara gülücük sese yönelme

3. anlamlı olmayan sesler çıkarma

4. ay gülme

6.ay sesli harfleri tekrar etme

9.ay sessiz harfleri tekrar eder

12.ay tek kelimeleri söyler

15.ay eliyle gösterip anne baba dışında kelimeleri söyler

18.ay 10 kelimeye kadar söyler

21.ay iki kelimeli cümleler

24.ay ihtiyaçlarını anlatacak kadar en fazla 3 kelimeli cümleler kurar

30.ay kendini ben diye tanımlar ve adını bilir

36.ay sayıları bilir konuşmaları anlaşılır olur

4 yaş olayları hikâyelendirir

KONUŞMA GERİLİĞİ SEBEPLERİ

Anatomik sebepler

Beyin hasarı

Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar

Mikrosefali ( baş çevresi küçüklüğü )

Yarık damak

Enfeksiyonlar

Menenjit

Tekrarlayan orta kulak enfeksiyonu

Kimyasal ajanlara maruz kalma

Gebelikte alkol kullanma

Yenidoğan sarılığı

Travma

Kafa travması

İntrakaranial kanama

Damar tıkanıklığı ile seyreden hastalıklar

Metabolik

Otizim

Noromüsküler gelişim hastalıkları

Çevresel

En sık görülen nedenleri: zekâ geriliği, işitme kaybı, gelişimsel dil becerileri kaybı, otistik hastalılardır.

KONUŞMA GERİLİĞİNE YAKLAŞIM

Konuşma geriliği olan çocuklarda konuşmaları algılanmasında ve sesleri duymasında problem olmadığı tespit edilmelidir. Detaylı bir muayene sonrası başka becerilerinde gecikme olup olmadığı belirlenir. Genetik, metabolik, kas sinir hastalığı açısından araştırılır. Bulunan konuşma geriliğine yönelik tedavi planlanır.

KONUŞMA GERİLİĞİNDE KLİNİK İPUÇLARI

Çocuğun ilk sözcüğünü, anlamlı sözcüğünü ve anlaşılır konuşması ne zaman söylediği

İşitme ve görme problemi varlığı

Nörolojik gelişimi normal mi?

Çocukta gelişme geriliği varlığı

Konuşmasında normalden sapma var mı? ( otizm bulgusu olabilir )

Ailesel yoksunluk, ilgisizlik var mı?

Ailesel bilinen hastalık varlığı

Konvülsiyon hikâyesi varlığı

Konuşma geriliğinin tanısını koymada ve hastaya yaklaşımda önemli ipuçlarıdır.

MUAYENE BULGULARI

Baş çevresinde büyüklük veya küçüklük varlığı

Anormal yüz görünümü varlığı

Şekil bozukluğu olan kulak ve göz varlığı

Kulak zarında bozulma

Sosyal bozukluk içine kapanıklık korku ve tedirginlik hali

Sosyal çevre ile uyumsuzluk, ilgisizlik, kendine has ayrı bir hayatta yaşama

Beslenme bozukluğu ve büyüme gelişme geriliği varlığı

Koordine hareket bozukluğu

Çocukta halsizlik zayıflık çabuk yorulma

Muayene esnasında kontrol ve dikkat edilmesi gereken noktalardır. Şikâyetin tanımlanmasında yardımcı olur.

Bebeklerde Gelişim Sorunları Nelerdir?

Bebeğin gelişimsel problemleri incelenirken fizyolojik gelişiminin önemi üzerinde durulur.

Fizyolojik gelişim; belirli bir sırayı takip eder hiç bir şey zamanından önce ya da sonra olmaz. Hazır bulunuşluk ilkesi bunu gerektirir.

Gelişim baştan ayağa; içten dışa doğru uzanır. Önce iç organlar,sonra dış organlar gelişir. Başını tutamayan bebek oturamaz.

Genel normlara göre bebeklerden beklediğimiz sağlıklı gelişim göstergeleri şöyledir;

0-12 ay:

-Yüz yüze bakışıp gülüşüyor mu?
-Çıngırağı kavramak için uzanıyor mu?
-Renkli nesneleri gözüyle takip ediyor ve arkanıza sakladığınızda yok olmadığının orada olduğunun farkında mı?
-Kahkaha atabiliyor mu?
-Tıkırtı gürültü gibi duyduğu seslere doğru dönüp bakar mı?
-Yüz üstü yatırdığınızda göğsünü kollarından destek alarak kaldırabilir mi?
-Yattığı yerde tam tur dönebilir mi?
-Kendi başına bisküvi ekmek yiyebilir mi?
-Heceleme biçiminde değil de bilinçli olarak anne-baba kelimelerini kullanabilir mi?
-Hiçbir yere tutunmadan 5-6 sn ye kadar ayakta durabilir mi?
Eğer bebeğiniz 1 yaşını doldurmuşsa bu becerilere sahip olmuş olması beklenir.

24-36 ay:

Bardaktan tek başına su içebiliyor mu?
Evde işlere yardım edebilir mi? (Artık sofra kurarken ondan yardım alabilirsiniz)
Kendisi hem çatal hem kaşığı kullanarak tamamen kendi başına yemek yiyebilir mi?
Kıyafetlerinin alt parçalarını (pijama vs) giyebilir mi?
Adını soyadını söyleye bilir mi?
Aile dışındaki bireyler tarafından konuşmaları net şekilde anlaşılabiliyor mu?
Ayağını yerden keserek zıplayabilir mi?
Ayaklarını yere sürümeden, pedal çevirerek bisiklete binebilir mi?
Bebeğiniz 3 yaşını doldurmuşsa bu becerilere sahip olmuş olması beklenir.

5 yaş itibariyle;

  • Kendisi düğmelerini iliklemek dahil tamamen giyinebilir.
  • İnsan resmi çizebilir (Baş gövde bacak olan resim yeterli kabul edilir)
  • Tek ayağının üstünde (hem sağ hem sol)  hiçbir yere tutunmadan 6-7 saniye kadar durabilir
  • Genelde 1 yaşına kadar normal gelişim göstermiş, gelişim görevlerini zamanında tamamlamış çocuklar da sonradan gelişim geriliği ortaya çıkmaz. (Gelişimi sekteye uğrayabilme ihtimalini ortaya çıkaran sıklıkla 6 aydan 5 yaşa kadar karşılaşılan ; febril/afebril konvülsiyon gibi kontrol dışı olgular haricinde)
  • Çocukların ebeveyn tarafından deneyimsiz bırakılması halinde  gelişim gecikmiş gibi değerlendirilebilir. Bu yalancı bir gecikme durumudur. Ebeveynin kendi kaygılarından  arınarak çocuğunun deneyimler yaşamasına fırsat vermesi normal gelişim düzeyine yaklaşması için çocuğa destek olması yerinde bir tutum olacaktır.
  • Tüm alanlarda gelişim normal seyrinde ilerlerken, yalnızca konuşma alanındaki gecikmeler, alıcı dilin gelişmişlik düzeyine göre ve çocuğun dünya ile ilişkisine göre değerlendirilir.
  • Çocuğunuzun duymuyor gibi davranması, anlamsız kelimeleri kendi kendine tekrarlaması ya da anlamlı kelimeyi uygun yerde kullanmaması ise farklı bir gelişimsel problem açısından değerlendirilir.
  • Bu durumda şu davranışların varlığı gözlemlenmelidir;
  • Çevresindekilere ilgisiz bir görünümde midir?
  • İnsanlarla dolu bir odaya girse boş bir odaya girmiş gibi davranır mı?
  • Motor hareketleri amaca yönelik ve koordine değil midir?
  • Ellerini göz hizasında yıkamaya benzer biçimde ovuşturma ve yalama biçiminde yineleyici davranışlar gözlemleniyor mu?Konuşmaları tekdüze, ilgi alanları dar mıdır?
  • Spesifik konularda takıntı biçiminde basmakalıp yenileyici davranışlara sahip midir?
  • Yaygın gelişimsel bozukluk olarak değerlendirilebilecek bu davranışların erken dönem de fark edinilip müdahale edilmesi çocuğunuzun sağlıklı gelişimi için büyük önem arz eder.
  • Gaziantep Pedagog’da gelişim değerlendirme ve takip hizmetimizde; yukarıda sayılan maddelerden bir ya da bir kaçını yaşına uygun dönem içinde yerine getiremeyen çocuklarda gelişimsel gecikmeler tespit edilerek, çocuğa özel destek programı planlanmaktadır.



Gaziantep Öğrenci Koçluğu

Kategoriler
Not:
OkanBal.Com üzerinde yer alan yazılar ve paylaşımlar tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Hiçbir şekilde tanı ve tedavi amaçlı kullanılmaz. Tanı ve tedavi için muhakkak ilgili uzmanlara başvurulmalıdır.
Adresimiz

Sinerji Danışmanlık
Yasem İş Merkezi Kat:3 No:317
Çetinkaya Arkası Şehitkamil /Gaziantep

Takip Et
İletişim & Randevu

Adress: Mücahitler Mah. 52083 Sok. Yasem İş Merkezi (Çetinkaya Arkası) Şehitkamil / Gaziantep

Telefon: 0 534 363 98 96  
Email: bilgi@okanbal.com
Çalışma Saatleri:
Pazartesi – Cuma; 12:00 – 20:00
Cumartesi; 12:00 – 20:00
Pazar; 12:00 – 20:00

Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Merhabalar Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Bize Yazın yada Arayın 0 534 363 98 96
Uzman Psikolojik Danışman Okan Bal, Pedagog, Aile Danışmanı ve Öğrenci Koçu, Başlıca Danışmanlık Konuları, Aile Danışmanlığı, Evlilik Danışmanlığı, Anne Baba Danışmanlığı, Öğrenci Koçluğu, Çocuk Danışmanlığı, Çocuk Pedagog, Ergenlik Danışmanlığı, Ebeveyn Danışmanlığı, Bireysel Danışmanlık Desteği, Zeka Testleri, Çocuk Gelişim Testleri Konuları. Başta Gaziantep, Şehitkamil, Şahinbey Olmak Üzere Çevre İller Olan Adıyaman, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Kilis, Nizip, Besni gibi yaşam alanlarından destek almak için randevu oluşturabilir destek alabilirsiniz.