Çocuklarda Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Çocuğunuz sürekli kötü bir şey olacağını düşünüyor, sizden ayrılmak istemiyor veya okula gitmeden önce karın ağrısı yaşadığını söylüyor mu? Gece uyumakta zorlanıyor, sık sık aynı soruları soruyor ya da günlük yaşamında karşılaştığı küçük sorunlar karşısında yoğun endişe duyuyor olabilir.
Bazı çocuklar kaygılarını ağlayarak ve korkularını açıkça ifade ederek gösterirken bazıları sessizleşir, içine kapanır veya sürekli ebeveynlerinden güvence bekler. Bu nedenle çocuklarda kaygı belirtilerini fark etmek her zaman kolay olmayabilir.
Öncelikle bilinmesi gereken önemli bir nokta vardır: Kaygı, çocukluk döneminde karşılaşılabilen doğal bir duygudur. Yeni bir okula başlamak, anne babadan ayrılmak, sınava girmek veya yeni insanlarla tanışmak çocuklarda kaygı oluşturabilir. Ancak bu endişeler yoğunlaşıyor, uzun süre devam ediyor ve çocuğun günlük yaşamını olumsuz etkiliyorsa daha yakından değerlendirilmelidir.
Peki, çocuklarda kaygı bozukluğu nasıl anlaşılır? Hangi davranışlar kaygıya işaret edebilir? Kaygılı çocuğa anne baba nasıl yaklaşmalıdır?
Bu yazımızda çocuklarda kaygı bozukluğunun belirtilerini, nedenlerini, yaş dönemlerine göre ortaya çıkış biçimlerini ve ebeveynlerin uygulayabileceği destekleyici yaklaşımları ele alacağız.
1. Çocuklarda Kaygı Bozukluğu Nedir?
Kaygı, kişinin kendisini tehdit altında veya güvende değilmiş gibi hissettiği durumlarda ortaya çıkan doğal bir duygusal tepkidir.
Çocuklar da yetişkinler gibi gelecekte yaşanabilecek olaylar, belirsizlikler, ayrılıklar ve başarısızlık ihtimali karşısında kaygı yaşayabilir.
Örneğin bir çocuk ilk kez okula başlayacağı zaman annesinden ayrılmaktan korkabilir. Başka bir çocuk sınavda başarısız olmaktan endişe duyabilir. Bu tür tepkiler gelişim dönemine ve yaşanan duruma bağlı olarak normal kabul edilebilir.
Ancak kaygı sürekli hale geldiğinde, çocuğun korkuları yaşına ve içinde bulunduğu duruma göre aşırı olduğunda ve günlük işlevlerini etkilemeye başladığında bir kaygı bozukluğu söz konusu olabilir.
Kaygı yaşayan çocuklarda yalnızca korku ve endişe görülmez. Fiziksel şikâyetler, uyku sorunları, öfke davranışları, okuldan kaçınma ve sosyal ilişkilerde zorlanma da ortaya çıkabilir.
Burada önemli olan çocuğun yalnızca bir davranışına bakarak tanı koymak değil, belirtilerin sıklığını, şiddetini, süresini ve yaşamına etkisini birlikte değerlendirmektir.
2. Çocuklarda Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Çocuklarda kaygı belirtileri duygusal, davranışsal, bilişsel ve fiziksel alanlarda kendisini gösterebilir.
Her çocuk kaygısını farklı biçimde ifade edebilir. Bazı çocuklar korkularını anlatabilirken bazıları yaşadıkları duyguyu kelimelere dökmekte zorlanabilir.
Sürekli endişe ve kötü bir şey olacak düşüncesi
Kaygılı çocuklarda en sık karşılaşılan durumlardan biri sürekli kötü bir şey yaşanacağına ilişkin düşüncelerdir.
Çocuk şu tür düşüncelere sahip olabilir:
Anneme veya babama bir şey olacak.
Okulda kötü bir olay yaşayacağım.
Hastalanacağım.
Sınavda başarısız olacağım.
Arkadaşlarım beni sevmeyecek.
Evden ayrılırsam aileme ulaşamayacağım.
Bu düşünceler çocuğun zihnini sürekli meşgul edebilir. Ebeveyninden tekrar tekrar güvence istemesine ve günlük aktivitelerine odaklanmakta zorlanmasına neden olabilir.
Anne ve babadan ayrılmak istememe
Çocuklarda ayrılık kaygısı özellikle küçük yaşlarda görülebilir. Ancak bazı çocuklarda ayrılma korkusu günlük yaşamı olumsuz etkileyecek düzeye ulaşabilir.
Örneğin çocuk:
Anne veya babası yanından ayrıldığında yoğun ağlama yaşayabilir.
Okula veya kreşe gitmek istemeyebilir.
Evde bile ebeveyninin sürekli yanında olmasını isteyebilir.
Tek başına uyumaktan korkabilir.
Ebeveyninin başına kötü bir şey geleceğinden endişe duyabilir.
Uyku problemleri ve gece korkuları
Kaygı yaşayan çocuklar uykuya dalmakta zorlanabilir. Gece sık sık uyanabilir, kötü rüyalar görebilir veya yalnız uyumaktan kaçınabilir.
Bazı çocuklar uyumadan önce sürekli soru sorarak ebeveynlerinden güvence bekler.
Örneğin:
"Gece evde bir şey olur mu?"
"Sen yan odada olacak mısın?"
"Sabah uyandığımda burada olacak mısın?"
Bu tür soruların sıklaşması ve çocuğun uyku düzenini bozması kaygı açısından değerlendirilmesi gereken işaretlerden biri olabilir.
Karın ağrısı ve baş ağrısı
Çocuklar her zaman kaygılarını sözel olarak ifade edemez. Bazen duygusal zorlanmalar fiziksel şikâyetlerle ortaya çıkabilir.
Sık karşılaşılan şikâyetler şunlardır:
Karın ağrısı
Baş ağrısı
Mide bulantısı
Kalp çarpıntısı
Terleme
Kas gerginliği
Halsizlik
İştah değişiklikleri
Özellikle okula gitmeden önce veya kaygı oluşturan bir etkinlik öncesinde bu şikâyetlerin artması dikkat çekebilir.
Ancak fiziksel yakınmalar doğrudan kaygıya bağlanmamalı, gerekli durumlarda tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Sürekli soru sorma ve güvence arama
Bazı çocuklar yaşadıkları endişeyi azaltabilmek için aynı soruları tekrar tekrar sorar.
Örneğin:
"Kesin bir şey olmayacak mı?"
"Ya başarısız olursam?"
"Beni almaya gelecek misin?"
"Ya yanlış yaparsam?"
Ebeveyninden aldığı cevap kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak çocuk bir süre sonra aynı soruyu yeniden sorabilir.
Okula gitmek istememe
Kaygılı çocuklarda okul reddi veya okula gitmekten kaçınma davranışları görülebilir.
Çocuk sabahları ağlayabilir, karın ağrısı yaşayabilir, okula gitmemek için bahaneler üretebilir veya okul kapısında yoğun endişe gösterebilir.
Bu durumun altında ayrılık kaygısı, akademik başarısızlık korkusu, arkadaş ilişkilerindeki sorunlar, zorbalık veya sosyal kaygı gibi farklı etkenler bulunabilir.
Öfke, huzursuzluk ve ağlama
Kaygı her zaman korku şeklinde görülmez.
Bazı çocuklar kaygılı olduklarında daha çabuk sinirlenebilir, küçük olaylara aşırı tepki verebilir veya sık sık ağlayabilir.
Örneğin çocuğunuz okul hazırlığı sırasında beklenmedik şekilde öfkeleniyor, basit değişikliklere tahammül edemiyor veya sürekli huzursuz görünüyorsa bu davranışların altında kaygı bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Sosyal ortamlardan kaçınma
Bazı çocuklar arkadaşlarıyla iletişim kurmaktan, topluluk önünde konuşmaktan veya yeni ortamlara girmekten yoğun biçimde çekinebilir.
Bu çocuklar:
Yeni arkadaş edinmekte zorlanabilir.
Sınıfta söz almaktan kaçınabilir.
Topluluk önünde konuşmak istemeyebilir.
Kalabalık ortamlarda huzursuz olabilir.
Başkalarının kendisi hakkında olumsuz düşüneceğinden korkabilir.
Bu durum sosyal kaygı belirtileriyle ilişkili olabilir.
3. Çocuklarda Kaygı Bozukluğunun Nedenleri Nelerdir?
Çocuklarda kaygı bozukluğunun ortaya çıkmasında tek bir neden bulunmaz. Genetik yatkınlık, mizaç özellikleri, aile ilişkileri, çevresel koşullar ve yaşanan stresli olaylar birlikte etkili olabilir.
Kaygıyı etkileyebilecek başlıca faktörler şunlardır:
Aile tutumları
Çocuğun yetiştiği aile ortamı duygusal gelişim açısından önemlidir.
Aşırı koruyucu, sürekli uyarıcı, eleştirel veya kaygılı ebeveyn tutumları bazı çocukların dünyayı daha tehdit edici algılamasına katkıda bulunabilir.
Burada amaç ebeveynleri suçlamak değil, çocukla kurulan iletişimin kaygı üzerindeki etkisini fark etmektir.
Aşırı koruyucu ebeveyn davranışları
Çocuğun her sorununu onun yerine çözmek, risk almasını sürekli engellemek ve kendi başına denemelerine fırsat vermemek zamanla özgüvenini ve baş etme becerilerini etkileyebilir.
Çocuk zorlandığında yanında olmak önemlidir. Ancak her zorluğu ortadan kaldırmak yerine çocuğun yaşına uygun sorumluluklar almasını desteklemek gerekir.
Travmatik ve stresli yaşam olayları
Bazı yaşam olayları çocuklarda kaygı belirtilerini artırabilir.
Bunlar arasında:
Anne baba ayrılığı
Yakın bir kişinin kaybı
Hastalık veya hastaneye yatış
Taşınma
Okul değişikliği
Aile içi çatışmalar
Zorbalık ve dışlanma
Korkutucu veya travmatik deneyimler
yer alabilir.
Akademik başarı baskısı
Çocuğun sürekli yüksek not alması bekleniyorsa, hata yapması eleştiriliyorsa veya başarı üzerinden değer görüyorsa başarısızlık korkusu gelişebilir.
Bu durum özellikle sınav dönemlerinde yoğun kaygı olarak ortaya çıkabilir.
Genetik ve biyolojik etkenler
Ailede kaygı bozukluğu öyküsünün bulunması çocuğun kaygı sorunlarına yatkınlığını artırabilir. Bununla birlikte genetik yatkınlık tek başına kaygı bozukluğu gelişeceği anlamına gelmez.
4. Yaş Dönemlerine Göre Çocuklarda Kaygı Belirtileri
Kaygı belirtileri çocuğun gelişim dönemine göre farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
0-3 yaş döneminde kaygı
Bu dönemde özellikle anne babadan ayrılma, yabancı kişiler ve yeni ortamlar karşısında korku görülebilir.
Çocuk ebeveyninden ayrıldığında ağlayabilir, yabancı kişilere yaklaşmak istemeyebilir veya güvenli hissettiği kişiye yakın durmayı tercih edebilir.
Bu tepkiler çoğunlukla gelişimin doğal bir parçasıdır. Yoğunluğu ve günlük yaşama etkisi önemlidir.
3-6 yaş döneminde kaygı
Okul öncesi dönemde hayal gücü ve çevresel farkındalık gelişirken çocuklarda çeşitli korkular ortaya çıkabilir.
Karanlık, canavarlar, hayvanlar, yalnız kalma ve ebeveynlerinden ayrılma bu dönemde sık karşılaşılan korkular arasındadır.
Kreşe veya anaokuluna başlama süreci de bazı çocuklarda ayrılık kaygısını artırabilir.
6-12 yaş döneminde kaygı
Okul çağında çocukların kaygıları daha çok akademik başarı, arkadaş ilişkileri, sosyal kabul ve aile güvenliği etrafında şekillenebilir.
Bu dönemde:
Sınavlarda başarısız olma korkusu
Öğretmen tarafından eleştirilme endişesi
Arkadaşları tarafından dışlanma korkusu
Hastalık ve ölümle ilgili düşünceler
Sürekli kötü bir olay yaşanacağı beklentisi
görülebilir.
12-18 yaş döneminde kaygı
Ergenlik döneminde sosyal ilişkiler, beden algısı, gelecek kaygısı, akademik beklentiler ve kabul görme ihtiyacı ön plana çıkabilir.
Ergenler yaşadıkları kaygıyı bazen aileleriyle paylaşmak istemeyebilir. Bunun yerine sosyal ortamlardan uzaklaşabilir, içe kapanabilir veya sürekli gergin davranabilir.
Bu dönemde yargılayıcı olmayan, güven veren bir iletişim kurmak önemlidir.
5. Çocuklarda Görülebilen Kaygı Türleri Nelerdir?
Kaygı sorunları farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Çocuğun yaşadığı belirtilerin hangi durumlarla ilişkili olduğunu anlamak doğru değerlendirme açısından önemlidir.
Ayrılık kaygısı
Çocuğun anne babasından veya bakım veren kişiden ayrılma konusunda yaşına göre aşırı ve sürekli korku duymasıdır.
Okula gitmek istememe, ebeveynden ayrıldığında yoğun ağlama ve ebeveynin başına kötü bir şey geleceği düşüncesi görülebilir.
Yaygın kaygı
Çocuğun okul, aile, sağlık, arkadaşlık ve günlük yaşam gibi birçok farklı konuda aşırı endişe yaşamasıdır.
Endişelerini kontrol etmekte zorlanabilir ve sık sık kötü ihtimalleri düşünebilir.
Sosyal kaygı
Çocuğun başkaları tarafından değerlendirilmekten, eleştirilmekten veya küçük düşmekten yoğun korku duymasıdır.
Topluluk önünde konuşmaktan, yeni arkadaş edinmekten veya sosyal etkinliklere katılmaktan kaçınabilir.
Özgül fobiler
Belirli bir nesneye, canlıya veya duruma karşı yoğun korku yaşanmasıdır.
Örneğin köpek, böcek, yükseklik, kan veya kapalı alan korkusu bu grupta değerlendirilebilir.
Panik belirtileri
Bazı çocuklarda aniden yoğun korku ve bedensel belirtiler ortaya çıkabilir. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı hissi, terleme ve baş dönmesi yaşanabilir.
Bu belirtiler farklı tıbbi veya psikolojik nedenlerle ilişkili olabileceğinden uzman değerlendirmesi önemlidir.
6. Kaygılı Çocuğa Nasıl Davranılmalı?
Kaygı yaşayan bir çocuğa yaklaşırken en önemli nokta, onun korkularını küçümsemeden anlamaya çalışmaktır.
Çocuğa sürekli "Korkacak bir şey yok." demek çoğu zaman yeterli değildir. Çünkü çocuk için yaşadığı korku gerçektir.
Ebeveynler şu yaklaşımları benimseyebilir:
Çocuğunuzu dikkatle dinleyin
Çocuğunuzun neye ilişkin endişe duyduğunu anlamaya çalışın.
"Bugün seni en çok ne düşündürdü?"
"Okula giderken seni zorlayan bir şey var mı?"
"Bu düşünce aklına geldiğinde nasıl hissediyorsun?"
gibi açık uçlu sorular kullanabilirsiniz.
Duygularını küçümsemeyin
"Abartıyorsun."
"Artık büyüdün, korkmamalısın."
"Bunda korkacak ne var?"
gibi ifadelerden kaçının.
Bunun yerine:
"Bu durumun seni endişelendirdiğini anlıyorum."
"Birlikte bununla baş etmenin yollarını bulabiliriz."
"Endişelenmen anlaşılır, ben yanındayım."
gibi cümleler kullanın.
Aşırı güvence vermekten kaçının
Çocuk sürekli kötü bir şey olup olmayacağını soruyorsa her seferinde uzun uzun güvence vermek yerine endişesini fark etmesine ve belirsizlikle baş etmesine yardımcı olun.
Örneğin:
"Şu anda endişelendiğini görüyorum. Gel, bu düşünceyi birlikte değerlendirelim. Gerçekten bildiğimiz şey ne, korktuğumuz şey ne?"
Küçük adımlarla cesaretlendirin
Çocuğu korktuğu durumla aniden yüzleştirmek yerine yaşına ve ihtiyacına uygun küçük adımlar belirleyin.
Örneğin tek başına uyumaktan korkan bir çocuk için önce odasında kısa süreli oyun oynamak, ardından ebeveyninin yanında uyku rutinine katılmak gibi aşamalı çalışmalar yapılabilir.
Bu süreçte çocuğu zorlamak veya utandırmak doğru değildir.
Günlük rutinleri koruyun
Düzenli uyku, beslenme, oyun ve dinlenme saatleri çocuğun kendisini daha güvende hissetmesine yardımcı olabilir.
Çocuğun kendi başına baş etmesini destekleyin
Çocuğun yaşına uygun sorumluluklar almasına, küçük kararlar vermesine ve sorunlarını çözmeyi denemesine fırsat tanıyın.
Her sorununda hemen müdahale etmek yerine gerektiğinde rehberlik edin.
7. Çocuklarda Kaygıyı Azaltmaya Yardımcı Etkinlikler
Çocukların kaygılarını tanımaları ve duygularını düzenlemeyi öğrenmeleri için evde bazı etkinlikler uygulanabilir.
Bu etkinlikler profesyonel desteğin yerine geçmez; çocuğun duygu farkındalığını ve baş etme becerilerini desteklemek amacıyla kullanılabilir.
Etkinlik 1: Endişe Kutusu
Bir ayakkabı kutusunu veya küçük bir karton kutuyu birlikte süsleyin.
Çocuğunuzdan kendisini endişelendiren düşünceleri resmetmesini veya yazmasını isteyin.
Hazırladığı kâğıtları kutuya koyun ve belirlediğiniz bir zamanda birlikte inceleyin.
Amaç: Çocuğun endişelerini fark etmesi ve ifade etmesini desteklemek.
Etkinlik 2: Balon Nefesi
Çocuğunuzdan burnundan yavaşça nefes almasını ve karnını bir balon gibi şişirmesini isteyin.
Ardından nefesini yavaşça vermesini sağlayın.
Bu çalışmayı birkaç kez birlikte tekrarlayın.
Amaç: Çocuğun nefesine odaklanmasını ve bedensel sakinleşme becerisini desteklemek.
Etkinlik 3: Duygu Termometresi
Bir kâğıda 1'den 5'e kadar numaralandırılmış bir termometre çizin.
1: Çok sakinim.
2: Biraz endişeliyim.
3: Endişem artıyor.
4: Çok kaygılıyım.
5: Kendimi çok zorlanmış hissediyorum.
Çocuğunuzdan o anki duygusunu göstermesini isteyin.
Amaç: Kaygının yoğunluğunu fark etmesini ve yardım istemeyi öğrenmesini desteklemek.
Etkinlik 4: Güvenli Yerim
Çocuğunuzdan kendisini güvende ve rahat hissettiği bir yeri düşünmesini isteyin.
Bu yer gerçek bir mekân veya hayal ettiği bir ortam olabilir.
Orada neler gördüğünü, hangi sesleri duyduğunu ve nasıl hissettiğini anlatmasını isteyin.
Amaç: Çocuğun rahatlatıcı zihinsel imgeler geliştirmesine yardımcı olmak.
Etkinlik 5: Cesaret Basamakları
Çocuğunuzu zorlayan bir durumu belirleyin. Ardından bu durumla baş etmek için küçük ve ulaşılabilir adımlar oluşturun.
Örneğin yeni arkadaş edinmekte zorlanan bir çocuk için:
Önce arkadaşlarını gözlemlemek.
Bir arkadaşına gülümsemek.
Kısa bir selam vermek.
Bir oyun hakkında soru sormak.
Birlikte oyun oynamayı denemek.
Amaç: Çocuğun kendine güvenmesini ve zorlandığı durumlarla aşamalı olarak baş edebilmesini desteklemek.
8. Çocuklarda Kaygı Bozukluğunda Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
Her korku ve endişe kaygı bozukluğu anlamına gelmez. Çocukların gelişim sürecinde farklı dönemlerde korkular yaşaması doğaldır.
Ancak bazı belirtiler profesyonel değerlendirme ihtiyacını gösterebilir.
Aşağıdaki durumlarda çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında çalışan bir uzmana başvurulması önemlidir:
Çocuğun endişeleri uzun süre devam ediyorsa,
Sürekli kötü bir şey olacağı düşüncesi yaşıyorsa,
Okula gitmekte belirgin güçlük çekiyorsa,
Anne babadan ayrılmaya aşırı tepki veriyorsa,
Uyku ve beslenme düzeni belirgin şekilde bozulmuşsa,
Sık sık karın ağrısı ve baş ağrısı gibi şikâyetler yaşıyorsa,
Arkadaşlık ilişkilerinden ve sosyal ortamlardan uzaklaşıyorsa,
Günlük aktivitelerini gerçekleştirmekte zorlanıyorsa,
Kaygı nedeniyle aile ve okul yaşamı olumsuz etkileniyorsa.
Uzman değerlendirmesinde çocuğun gelişim özellikleri, aile ilişkileri, okul yaşantısı, kaygıyı tetikleyen durumlar ve belirtilerin günlük yaşama etkisi birlikte ele alınır.
Çocuğun ihtiyaçlarına göre psikolojik danışmanlık, psikoterapi ve gerekli görüldüğünde çocuk ve ergen psikiyatristi değerlendirmesi planlanabilir.
Özellikle kaygı bozukluklarında bilişsel davranışçı terapi, uygun çocuklarda ve ihtiyaçlarına göre kullanılan bilimsel temelli psikoterapi yaklaşımlarından biridir.
Erken dönemde destek almak, çocuğun kaygıyla baş etme becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilir.
9. Çocuklarda Kaygı Bozukluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çocuklarda kaygı bozukluğu nasıl anlaşılır?
Sürekli endişe, kötü bir şey olacağı düşüncesi, anne babadan ayrılmak istememe, uyku sorunları, karın ağrısı, okuldan kaçınma ve sosyal ortamlardan uzaklaşma kaygı belirtileri arasında yer alabilir. Ancak tanı için belirtilerin bir uzman tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Kaygılı çocuk nasıl davranır?
Kaygılı çocuk sürekli soru sorabilir, ebeveyninden ayrılmak istemeyebilir, yeni ortamlardan kaçınabilir, sık sık ağlayabilir veya öfkeli davranabilir. Bazı çocuklar ise kaygılarını belli etmeden sessizleşebilir ve içine kapanabilir.
Çocuklarda sürekli kötü bir şey olacak düşüncesi neden görülür?
Bu düşünceler çocuğun geleceğe ilişkin belirsizlikleri tehdit olarak algılaması, yoğun endişe yaşaması veya geçmişteki olumsuz deneyimleriyle ilişkili olabilir. Düşüncelerin sıklığı, yoğunluğu ve çocuğun yaşamına etkisi değerlendirilmelidir.
Kaygılı çocuk okula gitmek istemiyorsa ne yapılmalı?
Öncelikle okula gitmek istememesinin altında yatan neden araştırılmalıdır. Ayrılık kaygısı, arkadaş ilişkileri, zorbalık veya akademik güçlükler etkili olabilir. Çocuğu suçlamak veya zorlamak yerine okul ve aile iş birliğiyle destekleyici bir yaklaşım oluşturulmalıdır.
Çocuklarda kaygı bozukluğu kendiliğinden geçer mi?
Bazı gelişimsel korkular zamanla azalabilir. Ancak yoğun, sürekli ve günlük yaşamı etkileyen kaygı belirtilerinin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine profesyonel değerlendirme almak daha doğru olacaktır.
Kaygılı çocuğa ne söylenmeli?
"Endişelendiğini anlıyorum.", "Bu konuda konuşmak istersen seni dinliyorum." ve "Birlikte nasıl baş edebileceğimizi düşünebiliriz." gibi destekleyici ifadeler kullanılabilir.
Çocuklarda kaygı bozukluğu tedavi edilebilir mi?
Evet. Kaygı sorunlarında çocuğun yaşına, belirtilerine ve ihtiyaçlarına uygun psikolojik müdahaleler uygulanabilir. Bilişsel davranışçı terapi, kaygı bozukluklarında etkili olduğu gösterilmiş yaklaşımlardan biridir. Tedavi planı uzman değerlendirmesiyle oluşturulmalıdır.
10. Sonuç ve Değerlendirme: Kaygılı Çocuğunuzun Endişelerini Görmezden Gelmeyin
Çocuklarda kaygı, yalnızca korku ve endişe şeklinde ortaya çıkmaz. Bazen karın ağrısı, uyku problemi, öfke, ağlama, okuldan kaçınma veya sürekli güvence arama davranışlarının altında da kaygı bulunabilir.
Bu nedenle ebeveynlerin çocuklarının davranışlarını yalnızca görünen yönüyle değerlendirmemesi önemlidir.
Çocuğunuzun korkularını küçümsemek yerine onu dinleyin, duygularını ifade etmesine fırsat verin ve zorlandığı durumlarda yanında olduğunuzu hissettirin.
Unutmayın, çocuğunuzun her zaman cesur olması gerekmez. Önemli olan, korktuğunda kendisini güvende hissedebilmesi ve bu duyguyla baş etmeyi öğrenmesidir.
Kaygı belirtileri çocuğunuzun günlük yaşamını, okul başarısını veya sosyal ilişkilerini etkiliyorsa profesyonel destek almaktan çekinmeyin.
Pedagog Okan Bal